راهنمای ایزو

راهنمای ایزو شامل موارد زیر می شود که در ادامه به بررسی هریک می پردازیم

 

درباره استاندارد ایزو چه می‌دانید؟
ایزو (ISO) کوتاه شده نام سازمان بین‌المللی (International Standard Organization) می‌‌باشد. موسسه بین‌المللی استاندارد سازی (ایزو) یک فدراسیون بین‌المللی متشکل از نهادهای ملی استاندارد است. تعداد این نهادها بالغ بر ۱۴۰ نهاد می‌باشد که هریک از یک کشور برخاسته‌اند. ایزو یک سازمان غیر دولتی است که در سال ۱۹۴۷ میلادی تاسیس شد. وظیفه ایزو ارتقاء توسعه استاندارد سازی و فعالیتهای مربوطه در جهان با دیدگاهی است که هم به ایجاد تسهیلات در زمینه تبادل بین‌المللی کالاها و خدمات توجه دارد و هم توسعه همکاری در زمینه‌های فکری ـ علمی ـ فنی و اقتصادی را در نظر دور ندارد. ما حاصل فعالیتهای ایزو قراردادهای بین‌المللی خواهد بود که به عنوان استانداردهای بین‌المللی انتشار می‌یابد. سیستمهای مدیریتی ایزو از طریق بیش از ۴۳۰۰۰۰ سازمان در ۱۵۸ کشور به اجرا درمی‌آید.
سیستم‌های مدیریت کیفیت، سری استانداردهای ISO 9000

در سال ۱۹۸۷ کمیته فنی ۱۷۶ سازمان ایزو (ISOTC/176) ‌سری استانداردهای ISO 9000 را به جهانیان ارائه نمود.
هدف از تدوین این سری استاندارد، به وجود آوردن الگویی بین‌المللی برای پیاده‌سازی و استقرار سیستم‌های مدیریت و تضمین کیفیت بوده است که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت.
سیستم‌های مدیریت کیفیت به منظور حفظ سطح کیفیت تعریف شده و بهبود کیفیت از طریق اصلاح فرایندها، در سازمان پیاده‌سازی می‌شود. امروزه واحدهای خدماتی نیز مانند واحدهای صنعتی، علاقه زیادی به استقرار سیستم کیفیت نشان می‌دهند.

 

سیستم‌های مدیریت زیست محیطی، سری استانداردهای ISO 14000

استانداردهای خانواده ISO 14000 شامل استانداردهای بین‌المللی در رابطه با سیستم‌های زیست محیطی می‌باشد. این استانداردها در سال ۱۹۹۶ میلادی توسط کمیته فنی ۲۰۷ سازمان ایزو به وجود آمدند. یک سیستم مدیریت زیست محیطی می‌تواند به عنوان بخشی از سیستم‌های جامع مدیریت به حساب آید. این سیستم‌ها شامل ساختار سازمانی، فعالیتهای طرح‌ریزی، تعریف مسئولیت‌ها، تعیین روش‌ها و فرآیندها و همچنین در اختیارگیری منابع لازم برای تهیه، اجرا، بازنگری و حفظ خط مشی زیست محیطی سازمان است.
سیستم مدیریت زیست بر مبنای ISO 14001 به عنوان یک الگوی اجرایی توسط مرجع صدور گواهینامه (CB) مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.
فواید استقرار سیستم مدیریت محیط زیست -اهمیت دادن به جنبه‌های زیست محیطی در تولید و یا ارائه خدمات -یکپارچه کردن سیستم‌های مدیریتی و بهبمود روش‌های مدیریت -به حداقل رساندن موانع غیر تعرفه‌ای تجاری و تسهیل تجارت بین‌الملل با توجه به بها دادن بیشتر به محیط زیست در سازمان‌ها -جلب مشتریان بیشتر و افزایش سهم بازار در سطح بین‌المللی -استفاده بهینه از منابع طبیعی -رعایت قوانین ملی زیست محیطی -حفاظت از محیط زیست و توجه به علائق جامعه در این ارتباط

سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای    

 

سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای، سری استانداردهای OHSAS 18001

مشخصات این سری ارزیابی ایمنی و بهداشت حرفه‌ای (OHSAS 18001) الزاماتی را برای یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای (OHSAS) معین می‌نماید تا یک سازمان بتواند با کنترل خطرات ایمنی و بهداشتی، عملکرد خود را بهبود بخشد. OHSAS 18001 خود بیانگر معیار عملکرد ایمنی و بهداشتی خاصی نیست و جزئیات لازم برای طراحی یک سیستم مدیریتی را نیز ارائه نمی‌دهد.

فواید استقرار سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای
  • ایجاد یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای به منظور حذف یا کاهش خطرات برای کارکنان و سایر طرف‌های ذینفع که ممکن است در معرض خطرات ایمنی و بهداشتی ناشی از فعالیت‌های سازمان باشند.
  • اجرا، نگهداری و بهبود مستمر یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای
  • حصول اطمینان از انطباق با خط‌مشی ایمنی و بهداشت حرفه‌ای که خود تعیین کرده است.
  • اثبات این انطباق به دیگران -درخواست گواهینامه / ثبت سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای خود توسط یک سازمان بیرون
  • تعیین انطباق با این مشخصات و اظهار آن توسط خود سازمان
فرآیند ممیزی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای بر اساس استاندارد OHSAS 18001 مشابه با فرآیند ممیزی سیستم‌های مدیریت کیفی بر اساس ISO 9001 و یا سیستم‌های مدیریت زیست محیطی بر اساس ISO 14001 می‌باشند.

 

سیستم مدیریت صنایع تجهیزات پزشکی    

 

سیستم مدیریت صنایع تجهیزات پزشکی ISO13485

این استاندارد مختص تولید کنندگان لوازم وتجهیزات پزشکی میباشد که الزامات این صنعت به استاندارد ISO9001 افزوده شده و به صورت کاربردی در این صنعت استفاده می گردد . تولید کنندگان تجهیزات پزشکی با استقرار این استاندارد و اخذ گواهینامه آن عملا الزامات ISO9001 را نیز رعایت نموده اند و نیاز ی به اخذ گواهینامه مجزا نمی باشد .
از فوائد این استاندارد خاص بودن آن برای صنعت تجهیزات پزشکی و در نظر گرفتن الزمات خاص این صنایع می باشد و راهکارهای اجرائی جهت تهیه مدارک فنی محصولات را نیز شامل می گردد .

سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاهها ISO/IEC17025

این استاندارد توسط گروه الکترومکانیک سازمان جهانی استاندارد سازی تدوین شده است و الزامات یک سیستم مدیریت کیفیت جهت استقرار در آزمایشگاهها را شامل می گردد. بر خلاف سایر استانداردهای فوق برای این استاندارد گواهینامه صادر نمی گردد بلکه توسط مراجع اعتباردهی ، تائید صلاحیت(Accreditation) صورت می گیرد .آزمایشگاههایی که تائید صلاحیت می گردند به زنجیره آزمایشگاههای تائید صلاحیت شده جهانی متصل شده و گواهی ها یا گزارشهای صادر شده توسط ایشان در کلیه کشور های عضو اتحادیه ILAC مورد پذیرش قرار می گیرد .
این استاندارد شامل دو قسمت الزامات مدیریتی و الزامات فنی می باشد و به صورت کامل فعالیتها و الزامات اجرائی در هر آزمایشگاه را شامل می شود.

 

نظام مدیریت سلامت مواد غذایی

نظام مدیریت ایمنی و سلامت مواد غذایی ISO22000

ایمنی و سلامت مواد غذایی به خطرات موجود در مواد غدایی در نقطه مصرف مرتبط است . از آنجایی که خطرات مواد غذایی میتواند در هر مرحله از زنجیره غذایی رخ دهد کنترلهای مناسب در زنجیره غذایی ضروری است .بنا بر این ایمنی و سلامت مواد غدایی از طریق تلاشهای کلیه بخشهای شرکت کننده در زنجیره غذا قابلیت اطمینان می یابد .
سازمان زنجیره غذایی شامل تولید کنندگان خوراک دام و طیور تولید کتتدگان مواد اولیه کارخانحات مواد غذایی عاملین حمل و نقل و انبارش پیمانگاران خرده فروش و عمده فروش مواد غذایی به همراه سایر سازمانهای مر تبط مانند سازندگان تحهیرات مواد بسته بندی یندی مواد شوینده افزودنی ها و نرکیبات و همچنین تامین کنندگان خدمات میباشد .
هدف این استاندارد حهانی توافق روی یک سطح جهانی از الرامات مدیریت ایمنی و سلامت مواد غدایی برای تحارت در زنجیره غذا یی است . قصد ویژه آن بکار گیری بوسیله سازمانهایی است که حواستار سگ نظام مدیریت ایمنی و سلامت مواد غذایی یکپارچه تر یهم پیوسته تر و متمرگز تر بوده و فرانر از الزمات معموا قانونی حرکت میکنند . این استاندارد الزام نموده که سازمان از طریق نظام مدیریت ایمتی و سلامت مواد غذای خود قوانین قابل اغمال مرتبط یا ایمنی و سلامت مواد غذایی را برآورده تماید .

   

شرح خدمات پیاده سازی نظام آراستگی محیط کار    

 

شرح خدمات پیاده سازی نظام آراستگی محیط کار( ۵S) :
مراحل اجرایی :

هر سازمان برای حرکت در جهت بهبود بهره وری و کیفیت ، ناگریز است محیط و شرائط کاری لازم و مناسب را فراهم نموده و در این خصوص اقداماتی را صورت دهد .
اقداماتی که هدف از آنها مرتب سازی ، پاکیزه ساختن و سامان دادن محیط کاری و ایجاد و حفظ شرائط و انضباط لازم برای انجام بهینه کارهاست .
اقدامات مذکور تحت عنوان ۵S که از اولین حروف واژه های ژاپنی ساماندهی (Seiri) ، نظم و ترتیب (Seiton) ، پاکیزه سازی (Seiso ) ، استاندارد سازی (Seiketsu) و فرهنگ سازی (Shitsuke) گرفته شده است . به کارگیری این پنج S در تمامی سطح سازمان می تواند نتایج چشمگیر به همراه داشته باشد که از آن جمله می توان به پیشگیری از حوادث ، کاهش میزان وقفه کار ، افزایش رضایت شغلی و انگیزش کارکنان ، افزایش رضایت مراجعین و تکریم ارباب رجوع و ایجاد جوی سالم تر در محیط کار اشاره نمود .
اصول ۵S بر پیشگیری استوار بوده و همانطور که از دو S آخر برداشت می گردد ، استاندارد نمودن و نگهداری و فرهنگ سازی آراستگی محیط کار از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد . اجرای ۵S بر عهده کلیه پرسنل سازمان از بالاترین سطوح تا پائین ترین سطوح می باشد و مستلزم یک کارگروهی و تبدیل آن به یک رفتار و فرهنگ سازمانی می باشد .

برخی ۵S را به خانه داری محل کار تعبیر می کنند که با توجه به فرهنگ غنی ما ایرانیان در خصوص اجرا و استقرار ۵S را در سازمانها تسهیل می نماید :
  • مرحله اول :شناخت
    • شناخت وضع موجود سازمان بر اساس سیستم۵Sوتعیین مغایرتها و عدم تطابقهای احتمالی و برآورد امکانات نرم افزاری و سخت افزاری مورد نیاز .
    • مستند نمودن وضعیت موجود از طریق تهیه فیلم و عکس .
    • تهیه گزارش شناخت و ارائه گزارش .
  • مرحله دوم :آموزش و طراحی سیستم
    • تعیین کمیته راهبری و کمیته اجرایی۵S .
    • آموزش کلیه پرسنل سازمان درخصوص آشنائی و مستند سازی ۵S با توجه به پستهای سازمانی افراد سازمان .
    • همکاری و مشارکت با کمیته راهبری و اجرایی در زمینه طراحی و برنامه ریزی اجرا‎‎،تهیه روشهای اجرایی( ساماندهی ، نظم و ترتیب ، پاکیزه سازی ) و چک لیستهای مورد نیاز .
    • همکاری و مشارکت با کمیته راهبری و اجرایی در زمینه تهیه دستورالعمل های مورد نیاز .
  • مرحله سوم : استقرار و ممیزی
    • ارائه آموزش و همکاری در پیاده سازی مراحل ۵S درکلیه واحدهای سازمان.
      • اجرای سیستم ساماندهی( Sاول ).
      • اجرای سیستم نظم و ترتیب( Sدوم ).
      • اجرای سیستم پاکیزه سازی( Sسوم ).
    • بازنگری و تکمیل دستورالعملها و رویه های مربوط به۵S .
    • انجام ممیزی ۵S در کل سازمان و تهیه فیلم وعکس از وضعیت تغییر یافته .
    • تهیه گزارش مقایسه ای.
    • همکاری در رفع عدم انطباقهای مشاهده شده در ممیزی.
    • برنامه ریزی وارائه آموزش های مختلف جهت فرهنگ سازی و نظارت پیگیری آن.
    • انجام ممیزی نهایی ۵S و تهیه گزارش تصویری از وضعیت نهائی.
    • تهیه و ارائه گزارش نهائی و تطبیق شرائط نهایی با وضعیت اولیه .

 

شرح خدمات اجرائی جهت استقرار سیستم مدیریت کیفیت    

شرح خدمات اجرائی جهت استقرار سیستم مدیریت کیفیت بر اساس استاندارد ISO9001:2000 :
موضوع :

عبارتست از ارائه خدمات آموزشی در جهت استقرار استاندارد بین المللی ISO9001:2000 تا مرحله اخذ گواهینامه ، و مراحل اجرایی آن به شرح زیرمی باشد :

فاز اول : شناخت
  • شناخت وضع موجود سازمان بر اساس استاندارد ISO9001:2000 و تعیین مغایرتها و عدم تطابقهای احتمالی و ارائه گزارش آن .
    فاز دوم : آموزش و طراحی سیستم
    • آموزش الزامات استاندارد ISO9001 و سایر آموزشهای مورد نیاز به مدیران کارشناسان و ، سرپرستان.مطابق جدول ۱ .
    • تشکیل و توجیه اعضای کمیته راهبری ISO 9001 و کمیته های فرعی مربوطه و تعیین مسئولیتهای ایشان.
    • همکاری و مشارکت مشاوربا کارشناسان سازمان در زمینه طراحی یا اصلاح سیستمهای مورد نیاز و مستندسازی فرآیندها و روشهای اجرایی (Procedures) برای عناصر مشروحه زیر :
      • سیستم مدیریت کیفیت (شامل : الزامات عمومی و الزامات مربوط به مستندات)
      • مسئولیت مدیریت (شامل : تعهد مدیریت، مشتری محوری، خط مشی کیفیت، طرح ریزی، مسئولیت، اختیار و انتقال اطلاعات و بازنگری مدیریت)
      • مدیریت منابع (شامل : فراهم کردن منابع، منابع انسانی، زیر ساخت، محیط کار)
      • پدیدآوری محصول (شامل : طرح ریزی پدیدآوری محصول، فرآیندهای مرتبط با مشتری، طراحی و تکوین، خرید، تولید و ارائه خدمات، کنترل وسایل پایش و اندازه گیری)
      • اندازه گیری، تجزیه و تحلیل و بهبود (شامل : کلیات، پایش و اندازه گیری، کنترل محصول نامنطبق، تحلیل داده ها و بهبود)
    • همکاری در تعریف و اجرای پروژه های بهبود مداوم با مشارکت کارشناسان و مدیران سازمان .
    • همکاری و مشارکت مشاوربا کارشناسان سازمان در زمینه تهیه و تدوین دستورالعملهای کاری (Work-instructions) و طرح کیفیت
    • تهیه نظام نامه کیفیت (Quality Manual) شامل :
      • تدوین خط مشی کیفیت (Quality Policy) سازمان
        فاز سوم : ممیزی
      • تعیین مسئولیتها، اختیارات و ارتباطات کاری کارکنان موثر بر کیفیت و نیز همکاری در تعیین و انتخاب نماینده مدیریت، ممیزان داخلی و تعیین جایگاه آنها در چارت سازمانی (در صورت نیاز)
      • تصویب نظام نامه کیفیت براساس عناصر استاندارد ISO 9001:2000
    • همکاری و مشارکت مشاوربا کارشناسان مدیران سازمان در زمینه استقرار نظام ممیزی داخلی
    • انجام پیش ممیزی (Pre-Audit) توسط مشاورو ممیزان داخلی سازمان بر روی نظام کیفیت و شناسایی مغایرتها و عدم تطابقهای احتمالی .
    • حضور در مرحله ممیزی نهایی (Final-Audit) که توسط شرکت CB (گواهی دهنده ) انجام خواهد شد و مشاورهمکاری لازم را در این زمینه با سازمان به منظور اخذ گواهینامه خواهد داشت .